Orkide, Türkiye'de en çok hediye edilen saksı bitkilerinden biri. Ne yazık ki çoğu birkaç ay içinde ölüyor — çünkü diğer ev bitkileri gibi bakılıyor. Oysa orkide tamamen farklı bir bitki.
En Büyük Hata: Fazla Su
Orkidelerin %90'ı fazla sudan ölür, susuzluktan değil. Doğada orkideler ağaç gövdelerinde yaşar, kökleri havadadır. Sürekli ıslak toprakta kökleri çürür.
Doğru sulama: Haftada bir kez, saksıyı 15-20 dakika su dolu bir kabın içinde bekletin. Sonra tamamen süzülmesini bekleyip yerine koyun. Tabakta biriken suyu mutlaka dökün.
Kışın bu sıklığı 10-15 güne çıkarın. Bitki kış aylarında daha az su tüketir.
Kök Rengine Bakın
Orkide köklerinin rengi size ne zaman su vermeniz gerektiğini söyler:
- Gümüş-gri — Susuz. Sulama zamanı.
- Parlak yeşil — Yeterince su almış. Sulamaya gerek yok.
- Kahverengi ve yumuşak — Çürümüş. Bu kökleri temiz bir makasla kesin.
Şeffaf saksı kullanmanız bu kontrolü kolaylaştırır. Zaten orkideler şeffaf saksıda satılır çünkü kökleri de fotosentez yapar.
Işık
Orkide parlak ama dolaylı ışık ister. Doğu veya kuzey cephesi pencere kenarı idealdir. Güney cephesinde perde arkasına koyun.
Yaprakları koyu yeşilse ışık yetersizdir — bitki çiçek açmaz. Yapraklar sarımsı yeşilse ışık fazladır. İdeal renk açık, canlı yeşildir.
Sıcaklık ve Nem
Gündüz 20-25°C, gece 15-18°C ideal. Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı orkidenin yeniden çiçek açması için kritiktir. Sürekli aynı sıcaklıkta tutulan orkide çiçek açmaz.
Nem oranı %50-70 olmalı. Kaloriferli evlerde hava kurudur; saksının yanına su dolu bir kap koyabilir ya da haftada birkaç kez yaprakları püskürtebilirsiniz. Çiçeklerin üzerine su püskürtmeyin, lekelenir.
Çiçekler Döküldükten Sonra Ne Yapmalı?
Bu, en çok sorulan soru. Çiçekler döküldüğünde bitki ölmüş değildir — dinlenme dönemine girmiştir.
Çiçek sapını kesin: Sap hâlâ yeşilse, en üstteki düğümün (boğum) 1 cm üzerinden kesin. Bu düğümden yeni bir dal çıkabilir. Sap kurumuş ve kahverengiyse dipten kesin.
Bakıma devam edin: Sulama ve ışık düzenini bozmayın. Bitki 2-6 ay içinde yeni sap çıkarır.
Sıcaklık farkı yaratın: Yeni çiçek sapı çıkması için geceleri bitkiyi daha serin bir yere alın. 4-6 hafta boyunca gece-gündüz arasında 5-8°C fark olması çiçeklenmeyi tetikler.
Gübreleme
Büyüme döneminde (ilkbahar-yaz) ayda iki kez orkide gübresi verin. Normal bitki gübresi kullanmayın, kökleri yakar.
Gübreyi her zaman sulama sonrası, nemli köke uygulayın. Kuru köke gübre vermek zarar verir.
Saksı Değişimi
Orkideler 2-3 yılda bir saksı değiştirir. Normal saksı toprağı kullanmayın — orkide özel kabuk karışımı gerekir. Bu karışım havalanmayı sağlar.
Saksı değişimi için en uygun zaman çiçeklenme bittikten hemen sonrasıdır.
Yaygın Sorunlar
Yapraklar sarardı ve düştü: Genellikle fazla su. Kökleri kontrol edin, çürükleri kesin, kuru bir karışıma alın.
Yapraklar buruştu: Susuzluk ya da kök çürüğü nedeniyle su alamıyor. Kökleri kontrol edin.
Tomurcuklar açmadan döküldü: Ani sıcaklık değişimi, hava akımı veya yakında olgunlaşan meyve (etilen gazı).
Yapraklarda yapışkan madde: Böcek istilası. Sabunlu suyla silin, gerekirse bitki ilacı kullanın.
Orkide Kaç Yıl Yaşar?
Doğru bakılan bir phalaenopsis orkide 10-15 yıl yaşayabilir ve yılda bir ya da iki kez çiçek açar. Her çiçeklenme 2-4 ay sürer. Yani hediye ettiğiniz orkide yıllarca hatırlanabilir.